Galileo Galilei

Galileo Galilei (15 tháng 2 năm 1564^[2] – 8 tháng 1 năm 1642)^[1][3] là một nhà thiên văn học vật lý học, toán học và triết học người Ý, người đóng vai trò quan trọng trong cuộc Cách mạng khoa học. Các thành tựu của ông gồm những cải tiến cho kính thiên văn và các quan sát thiên văn sau đó, và sự hỗ trợ cho Chủ nghĩa Copernicus. Galileo đã được gọi là "người cha của quan sát thiên văn học hiện đại",^[4] "người cha của vật lý hiện đại",^[5] the "father of science",^[5] và "người cha của Khoa học hiện đại."^[6] Stephen Hawking đã nói, "Galileo, có lẽ hơn bất kỳ một người riêng biệt nào, chịu trách nhiệm về sự khai sinh khoa học hiện đại."^[7]

Sự chuyển động của các vật thể tăng tốc đều, được dạy ở hầu hết mọi trường cao học và các bài giảng mở đầu môn vật lý tại trường đại học, đã được Galileo nghiên cứu như chủ đề của động học. Những đóng góp của ông trong thiên văn học quan sát gồm xác nhận bằng kính thiên văn về các tuần của sao Kim, phát hiện bốn vệ tinh lớn nhất của sao Mộc, được đặt tên là các mặt trăng Galileo để vinh danh ông, và sự quan sát và phân tích điểm đen mặt trời. Galileo cũng làm việc trong khoa học ứng dụng và công nghệ, cải tiến thiết kế com pa.

Sự bênh vực của Galileo dành cho Chủ nghĩa Copernicus đã gây tranh cãi trong đời ông. Quan điểm địa tâm đã là thống trị từ thời Aristotle, và sự tranh cãi nảy sinh sau khi Galileo trình bày thuyết nhật tâm như một minh chứng khiến Nhà thờ Cơ đốc giáocấm tuyên truyền nó như một sự thực đã được chứng minh, vì nó chưa được chứng minh theo kinh nghiệm ở thời điểm ấy và trái ngược với ý nghĩa của Kinh thánh.^[8]Galileo cuối cùng buộc phải từ bỏ thuyết nhật tâm của mình và sống những ngày cuối đời trong cảnh bị quản thúc tại gia theo lệnh của Toà án dị giáo La Mã.

Galileo sinh tại Pisa (khi ấy là một phần của Lãnh địa công tước Florence), Italy, con cả trong số sáu người con của Vincenzo Galilei, mộtngười chơi đàn luýt và lý luận âm nhạc nổi tiếng, và Giulia Ammannati. Bốn trong số sáu người con sống qua tuổi sơ sinh, và người con út Michelangelo (hay Michelagnolo) trở thành một người chơi đàn luýt và nhà soạn nhạc nổi tiếng.

Tên đầy đủ của Galileo là Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei. Khi ông lên 8, gia đình ông chuyển tới Florence, nhưng ông ở lại cùng Jacopo Borghini trong hai năm.^[1] Sau đó ông đi học tại Tu viện Camaldolese ở Vallombrosa, 35 km phía đông nam Florence.^[1] Dù khi còn trẻ ông nghiêm túc đi theo nghề thầy tu, nhưng ông cũng theo học y tại Đại học Pisa theo yêu cầu của cha mình. Ông không hoàn thành khoá học, mà thay vào đó nghiên cứu toán học.^[9] Năm 1589, ông được chỉ định làm giáo sư toán tại Pisa. Năm 1591 cha ông mất và ông được giao phó việc chăm lo người em trai Michelagnolo. Năm 1592, ông tới Đại học Padua, dạy địa lý, cơ khí, và thiên văn học cho tới năm 1610.^[10] Trong giai đoạn này Galileo đã thực hiện những khám phá quan trọng trong cả khoa học lý thuyết (ví dụ, động học của chuyển động và thiên văn học) và khoa học ứng dụng (ví dụ, sức mạnh vật liệu, cải tiến kính thiên văn). Các quan tâm của ông gồm nghiên cứu chiêm tinh, mà ở thời tiền hiện đại được xem là liên quan với việc nghiên cứu toán học và thiên văn học.^[11]

Dù là một tín đồ sùng đạo của Cơ đốc giáo La Mã^[12], Galileo có ba đứa con ngoài giá thú với Marina Gamba. Họ có hai con gái, Virginia sinh năm 1600 và Livia sinh năm 1601, và một con trai, Vincenzo, sinh năm 1606. Vì là con ngoài giá thú, ông cho rằng các cô con gái của mình không thể lập gia đình. Tương lai duy nhất của họ là tôn giáo. Cả hai cô gái đều được gửi tới nhà tu kín San Matteo ở Arcetri và sống trọn đời ở đó.^[13] Virginia lấy tên Maria Celeste khi vào nhà tu. Bà mất ngày 2 tháng 4 năm 1634, và được chôn cất cùng Galileo tạiBasilica di Santa Croce di Firenze. Livia lấy tên Sister Arcangela và ốm đau trong suốt cuộc đời. Vincenzo sau này được hợp pháp hoá và cưới Sestilia Bocchineri.^[14]

Năm 1610 Galileo xuất bản một cuốn sách về các quan sát thiên văn của mình với các mặt trăng của sao Mộc, sử dụng quan sát này để ủng hộ lý thuyết nhật tâm của vũ trụ của Copernicus chống lại thuyết địa tâm Ptolemaic và các lý thuyết của Aristote. Năm sau đó, Galileo tới thăm Rome để chứng minh kính viễn vọng của mình trước các nhà triết học và toán học của Jesuit Collegio Romano, và để họ tự thấy bằng mắt mình sự thực về bốn mặt trăng của sao Mộc.^[15] Khi ở Rome ông cũng trở thành một thành viên của Accademia dei Lincei.^[16]

Năm 1612, sự chống đối thuyết nhật tâm của vũ trụ được Galileo ủng hộ xuất hiện. Năm 1614, từ bục giảng kinh của La Mã pháp đình Santa Maria Novella, Cha Tommaso Caccini (1574–1648) lên án các ý kiến của Galileo về sự chuyển động của Trái đất, cho rằng chúng là nguy hiểm và gần với sự dị giáo. Galileo tới Rome để bảo vệ mình trước những cáo buộc đó, nhưng, vào năm 1616, Hồng y giáo chủ Roberto Bellarmino đích thân khiển trách Galileo bắt ông không được ủng hộ cũng như giảng dạy thiên văn học Copernicus.^[17] Trong năm 1621 và 1622 Galileo đã viết cuốn sách đầu tiên của mình, Người thí nghiệm (Il Saggiatore), được phê duyệt và cho phát hành năm 1623. Năm 1630, ông quay lại Rome để xin giấy phép in cuốn Đối thoại về hai Hệ thống Thế giới, được xuất bản tại Florence năm 1632. Tuy nhiên, vào tháng 10 năm ấy, ông bị bắt phải ra trước Toà án dị giáo ở Rome.

Sau một phiên xử của giáo hoàng theo đó ông bị nghi ngờ mạnh mẽ là dị giáo, Galileo bị quản thúc tại gia và các hoạt động của ông bị Giáo hoàng kiểm soát. Từ năm 1634 trở về sau ông sống tại ngôi nhà thôn quê ở Arcetri, bên ngoài Florence. Ông bị mù hoàn toàn năm 1638 và bị chứng thoát vị và mất ngủ đầy đau đớn, vì thế ông được cho phép tới Florence chữa bệnh. Ông tiếp tục tiếp khách cho tới năm 1642, sau khi qua đời vì sốt và chứng tim đập nhanh.

                                                                 tmh457